زایمان در آب

روش ها و شرایط زایمان در آب

روش ها و شرایط زایمان در آب

با توجه به این که آمار سزارین در ایران سه برابر بیشتر از استاندارد جهانی است و این امر، سلامت مادران و کودکان را در دراز مدت تهدید می کند، زایمان در آب به عنوان یک روش طبیعی، غیرتهاجمی، مادر محور، آسان و کم هزینه معرفی شده است.
حیات انسان اساساً از آب نشئت گرفته است. یک جنین سه روزه 97% از آب تشکیل شده و در 8 ماهگی 81% از وزن او را آب تشکیل می دهد. به مرور زمان و رسیدن به دوران بلوغ بدن انسان 50 تا 70% (بسته به میزان چربی بدن) از آب تشکیل شده است.
دشواری تحمل درد زایمان بر کسی پوشیده نیست. این درد یکی از شدیدترین دردهاست و با توجه به فراگیر بودن آمار و گستردگی آن از نظر شیوع نسبت به سایر دردها، از مهم ترین و شایع ترین دردها در سطح جامعه تلقی می شود.
در ایران زنان باردار این تصور نادرست را دارند که با انتخاب سزارین، هیچ گونه درد و مشکلی را تحمل نخواهند کرد. سزارین یعنی خارج کردن جنین از محل از محل برش جدار شکم و دیواره رحم که با بیهوشی کامل، یک عمل جراحی بزرگ محسوب می شود. با وجودی که شخص در بیهوشی دردی را احساس نمی کند، اما درد و عارضه پس از انجام سزارین ایجاد خواهد شد.

رابطه درد زایمان و آب
قرار گرفتن در وان آب برای آسان کردن درد زایمان موضوعی است که اغلب به زنان پیشنهاد می شود و زنانی که قرار گرفتن در آب را در زمان درد زایمان آرام بخش یافته اند، اغلب مایل اند زایمان را در آب انجام دهند. بسیاری از این زنان اظهار می کنند به محض قرار گرفتن در آب، جریان بزرگی از انرژی سراسر بدن آن ها را طی کرده است.
هنگامی که زنی برای تسکین درد زایمان در وان آب گرم قرار می گیرد از فشار جاذبه زمین روی بدنش رها شده و میزان هورمون های مرتبط با اضطراب در بدنش کاهش می یابد. این وضعیت به بدن او اجازه می دهد که آندروفین های لازم را که باعث کاهش درد زایمان می شود، تولید کند.
زایمان در آب نوعی هیدروتراپی محسوب می شود که هیدروتراپی نقش موثر و غیر قابل انکاری در کنترل درد و به خصوص درد پشت و کمر دارد. زایمان در آب از روش های موفق علمی و غیردارویی در کاهش درد زایمان است.

تاریخچه زایمان در آب
در قرن ششم قبل از میلاد، ارسطو نتیجه گرفت آب اولین ماده اصلی حیات است. وی معتقد بود که دانه هر چیزی ذات مرطوب دارد. بعد از قرن هفده بود که دانشمندان به ارزش و خواص آب درمانی پی برده و آن را بیان کردند.
از لحاظ تاریخی، شواهدی وجود دارد که در زمان های گذشته، زایمان در آب انجام می شد و این امر کما بیش در فرهنگ مردم سراسر دنیا وجود داشته است. افسانه هایی وجود دارد که مصری های قدیم بچه های خاصی را زیر آب به دنیا می آوردند و این بچه ها کشیش می شدند. گفته می شود در گذشته و در جزیره کریته، مینوان، معبد مقدسی مخصوص زایمان در آب داشته اند. نقاشی های روی ویرانه های مینوان، دلفین ها و ارتباط خاص انسان و آب را نشان می دهد.
هندی های کوماش نیز داستان هایی درباره زایمان زنان شان در استخرهای مواج با ورودی کم عمق در ساحل تعریف می کنند. سمو جد بزرگ تر کوماش که در اواخر هشتاد سالگی به سر می برد، به خاطر می آورد وقتی که یک پسر بچه بود، زنان اغلب به ساحل می رفتند و در آب کم عمق زایمان می کردند. او همچنین به یاد می آورد که در خیلی از این موارد، دلفین ها نزدیک آب ظاهر می شدند و تا هنگامی که نوزاد به دنیا بیاید، در کنار زن باقی می ماندند.
آداب و رسومی نیز از جزایر هاوایی به جا مانده است که دلیلی قطعی بر زایمان در آب نسل های هزاران سال قبل بوده است. به نظر می رسد که زایمان در آب قبل از ظهور پزشکان و بیمارستان ها انجام می شده است. هرکجا که آب وجود داشت، به خصوص آب گرم، زنان از آن جهت تسکین دردهای زایمانی استفاده می کردند. اولین زایمان در آب مدرن، ثبت شده در سال 1803، در فرانسه انجام شد.

تعریف زایمان در آب
در طول یک و نیم قرنی که از بکارگیری اولین روش های تسکین درد زایمان می گذرد، کم کم توجه به روش های غیردارویی بیشتر شده است. از جمله موفق ترین این روش ها، زایمان در آب است که به عنوان یک روش غیرتهاجمی، غیردارویی و طبیعی همراه با کاهش بالقوه درد زایمان است.
قدرت شفابخشی آب، قرن هاست ثابت شده است. اثر بی وزنی آب باعث خلق فشار یکسان بر تمام اعضای بدن می شود. در ضمن باعث کاهش انرژی از دست رفته می گردد. با شل سازی که در آب ایجاد می شود، درد کاهش می یابد. مکانیسم اثر آن به صورت فعال کردن گیرنده های اعصاب حسی محیطی است و باعث کاهش درد، افزایش کیفیت انقباضات، افزایش ترشح اندورفین ها، کاهش ترشح آدرنالین و به وجود آمدن اضطراب و افزایش حرکت مادر و قرارگیری در وضعیت های مناسب در مراحل مختلف لیبر (درد زایمان) است.

دو روش زایمان در آب
زایمان در آب به دو صورت می تواند انجام گیرد. یکی این که زائو در مراحل قبل از زایمان در آب غوطه ور است و در زمان خروج جنین در خارج از آب قرار می گیرد.
روش دیگر این که خروج جنین در آب انجام می گیرد. به این شکل که مادر تحت نظر پزشک زمانی که دهانه رحم به اندازه چهار تا پنج سانتی متر باز شده است وارد آب می شود.
زایمان در آب محیطی نظیر دوران بارداری برای نوزاد فراهم می کند. بنابراین تنفس نوزاد در آب مشابه دوران جنینی مهار است و خطر ورود آب به داخل ریه ها وجود ندارد. در حالی که تماس نوزاد با هوا و تغییر دما باعث شروع تنفس نوزاد می شود که از این زمان به بعد نوزاد بلافاصله از آب خارج می شود.
مرحله دیگر زایمان خروج جفت است که به دلیل احتمال عوارضی مثل آمبولی در خارج از آب انجام می گیرد، در حالی که تاکنون مطالعات خطری را نشان نداده اند.
زائو با دریافت آنتی بیوتیک و در صورت نیاز دریافت مسکن 12 تا 24 ساعت پس از زایمان ترخیص می شود. ما در 48 ساعت بعد از زایمان و 28 روز بعد کنترل می شود.

ابعاد وان زایمان در آب
ابعاد وان مخصوص این نوع زایمان بسته به فیزیک مادر متفاوت است. اما به طور معمول طول این وان ها از یک متر و بیست تا یک متر و پنجاه سانتی متر و عمق آن ها از 55 تا 75 سانتی متر و ظرفیت آبگیری آن ها نیز از 500 تا 1000 لیتر متفاوت است. حتی طرح ها و رنگ های مختلفی برای وان ها وجود دارد که می توان با توجه به سلیقه مادر آن را تهیه کرد. وجود حرارت سنج دیجیتالی برای کنترل دمای آب، داپلر برای شنیدن صدای قلب جنین، کلامپ و قیچی، چند دست لباس تمیز و داشتن منبع نور مناسب در کنار وان ضروری است.
علاوه بر این، وجود یک ست کامل زایمان طبیعی در کنار وان نیز الزامی است تا در صورتی که مشکلی در انجام زایمان در آب به وجود آمد، به روش معمول زایمان را ختم کرد. یکی از مزایای منحصر به فرد این روش قابلیت حضور همسر بیمار درون آب و حمایت روحی و به خصوص فیزیکی وی در حین لیبر و زایمان است. همراهی همسر بیمار در کنار تخت زایمان و یا درون وان در اغلب مراکز درمانی دنیا اجرا می شود و در حمایت روانی بیمار نقش غیرقابل انکاری دارد.

شرایط انجام روش زایمان در آب
خانمی که متقاضی زایمان به این روش است باید سن بارداری اش 37 هفته بوده و حاملگی اش تک قلو باشد و عوارض بارداری مثل دیابت بارداری یا فشار خون نداشته باشد، همچنین در معرض خطر پره اکلامپسی و اکلامپسی هم نباشد. این عارضه زمانی است که خانم باردار به دیابت مبتلا باشد و در نتیجه خطر ایجاد پره اکلامپسی که به معنی افزایش فشار خون و عدم وجود پروتئین اوره ای پره اکلامپسی ست و که علاوه بر علائم فوق، تشنج را هم به همراه دارد، وجود نداشته باشد.
همچنین مادر نباید خونریزی قابل توجهی داشته باشد و ضربان قلب جنین نیز نرمال بوده و مایع آمنیوتیک شفاف باشد. سن مادر نیز مهم است. سن مادر، زیر 18 سال و بالای 35 سال نباید باشد.
نکات عملی مهم در زایمان در آب
درجه حرارت آب باید به طور دقیق تنظیم شود. با آن که در بعضی بررسی ها درجه حرارت بین 36 تا 5/37 درجه سانتی گراد توصیه شده، اما در یک مطالعه بر تنظیم درجه حرارت توسط خود مادر و به هر میزانی که احساس رضایت می کند، تأکید شده است. با این حال در صورتی که درجه حرارت آب از 5/37 درجه تجاوز کند، مادر را بایستی از آب خارج کرد.
بهتر است به آب مقداری نمک اضافه شود تا محیطی ایزوتونیک ایجاد گردد. نظافت وان و ضدعفونی کردن آن برای کنترل عفونت بسیار مهم است. نوزاد بایستی کاملاً زیر آب متولد شود و تا خارج شدن از آب هیچ گونه تماسی با هوا نداشته باشد، زیرا تماس با هوا و تغییر درجه حرارت باعث تحریک تنفس شده و در نتیجه احتمال آسپیراسیون (ورود آب به ریه نوزاد) را بالا می برد.
مزایای فیزیولوژیک زایمان در آب برای مادر
1. کاهش چشمگیر درد زایمان و افزایش انقباضات موثر
2. افزایش گردش خون و اکسیژن رسانی به رحم
3. افزایش ترشح اکسی توسین اندوژن
4. کاهش استرس هورمون ها (آدرنالین و نورآدرنالین) و افزایش اندورفین ها
5. نیاز کمتر به اپیزیوتومی
6. کاهش مداخلات پزشکی از جمله عمل سزارین
7. کاهش نیاز به مسکن ها و ضد دردها
8. کاهش قابل توجه مدت لیبر (کاهش زمان درد زایمان)
9. فشار وارد بر بزرگ سیاهرگ زیرین کاهش می یابد، دیامتر لگنی افزایش یافته و فشار خون نیز به صورت خفیف پایین می آید.

مزایای روان شناختی زایمان در آب برای مادر
مادر در آب احساس سبک وزنی، شناوری، توانایی تحرک بیشتر و قابلیت قرار گرفتن در وضعیت های مختلف را دارد و تجربه اش از درد زایمان و خود زایمان، تجربه ای مثبت و مفید است. چرا که مادر در این روش قدرت تسلط بر خویش و استقلال را تجربه می کند و در روند زایمان مشارکت فعال دارد. ترس و خشم و اضطراب کاهش و سطح خودآگاهی و هوشیاری مادر در حین درد زایمان افزایش می یابد.

مزایای زایمان در آب برای نوزاد
این روش باعث ورود ملایم و آسان تر نوزاد به محیط خارج از رحم از طریق ایجاد یک محیط حد واسط یعنی آب می شود که از برخورد نوزاد با استرس های ورود ناگهانی به محیط خارج از رحم جلوگیری می کند و در مقایسه با سایر روش های کاهش درد زایمان ایمن تر است. جریان خون بهتر مادر باعث جریان خون بهتر نوزاد می شود و هرگونه ضربه و تروما به حداقل می رسد و غالباً نیازی به تحریک های تهاجمی جهت شروع تنفس در نوزاد نیست. این روش مادر می تواند بلافاصله به نوزاد خود شیر دهد و نوزاد سریع تر و بهتر از شیر مادر بهره می شود.

ممنوعیت های انجام زایمان در آب
در مواردی که زایمان به دلایلی زودرس انجام شود و یا از پارگی کیسه آمنیونی بیشتر از 24 ساعت گذشته باشد و یا مادر به هپاتیت سی و یا ایدز مبتلا باشد، به خاطر احتمال بالای خطر عفونت از این روش استفاده نمی شود. همچنین اگر مادر دوقلو باردار بوده و یا زایمان قبلی اش به روش سزارین انجام شده باشد، زایمان در آب انجام نمی شود.
در مواردی که مادر عفونت واژن و یا دستگاه ادراری دارد و یا علائم حیاتی مادر و یا نوزاد قبل از رفتن به داخل آب ثابت نیست و یا نمای جنین غیرطبیعی بوده و مکونیوم غلیظ وجود دارد و یا در مواردی که تب مادر بالای 40 درجه است و یا سابقه قبلی ماکروزومی (بزرگی بیش از حد جنین) دارد، نیز از این روش اجتناب می شود.
مورد دیگر در مواقعی است که مادر هیچ کدام از موارد بالا را ندارد اما به این خاطر که جنین در وضعیت بریچ است، نمی تواند در آب زایمان کند. وضعیت بریچ به حالتی می گویند که نوزاد به نحوی در شکم قرار گرفته که ابتدا باسن او خارج می شود. بجز موارد فوق و رعایت سن مادر که در محدوده 18 تا 35 سال است، انجام این روش منعی ندارد.

منبع : کتاب زایمان در آب

مطالب پیشنهادی مجله اینترنتی نمونه ها
علت بارداری شیمیایی چیست
تب و لرز در دوران بارداری نشانه چیست
خوردن گوشت اردک در طول بارداری
نوشیدن آب نارگیل در طول بارداری
آیا می توانید نبض قلب جنین تان را در شکم خود احساس کنید




پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

]